Η Κύπρος βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας: το κόστος στέγασης. Ιδιαίτερα στις περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως η Λεμεσός, η Λευκωσία και συγκεκριμένες παραθαλάσσιες ζώνες, τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμούς που ξεπερνούν τις δυνατότητες πολλών συμπολιτών μας.
Νέοι άνθρωποι, εργαζόμενοι και οικογένειες ζουν με την αβεβαιότητα ότι σε κάθε ανανέωση μίσθωσης μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με μια αύξηση που δεν μπορούν να αντέξουν.
Το πρόβλημα δεν είναι η αγορά ούτε οι ιδιοκτήτες. Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά λειτουργεί χωρίς επαρκείς μηχανισμούς σταθερότητας. Όταν οι αυξήσεις γίνονται απρόβλεπτες και απότομες, η στέγη παύει να αποτελεί βάση ασφάλειας και μετατρέπεται σε παράγοντα κοινωνικής ανασφάλειας.
Μια πολιτική ισορροπίας, όχι αντιπαράθεσης
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να παγώσουμε τις τιμές ούτε να περιορίσουμε την ιδιοκτησία. Είναι να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο ισορροπίας που να προστατεύει τους ενοικιαστές και ταυτόχρονα να διατηρεί μια υγιή και λειτουργική αγορά.
Η πρόταση για ρύθμιση των αυξήσεων ενοικίων στις περιοχές υψηλής ζήτησης κινείται ακριβώς σε αυτή τη λογική. Προβλέπει τη θέσπιση συγκεκριμένων ζωνών όπου το ποσοστό αύξησης θα είναι χαμηλότερο και το χρονικό διάστημα ανάμεσα στις αυξήσεις μεγαλύτερο.
Με τον τρόπο αυτό, οι οικογένειες αποκτούν προβλεψιμότητα και χρόνο να οργανώσουν τη ζωή τους, ενώ οι ιδιοκτήτες γνωρίζουν εκ των προτέρων το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται.
Η ποιότητα στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση των αυξήσεων με την ποιότητα των κατοικιών. Μεγαλύτερη αναπροσαρμογή ενοικίου θα δικαιολογείται μόνο όταν υπάρχει ουσιαστική αναβάθμιση του ακινήτου, όπως ανακαινίσεις ή ενεργειακές βελτιώσεις.
Έτσι, η αγορά ενθαρρύνει την επένδυση στην ποιότητα και όχι την αυτόματη κερδοσκοπία με κάθε αλλαγή ενοικιαστή. Για να μπορεί να πετύχει αυτό θα πρέπει να διαμορφωθεί μια επιτροπή που θα επιθεωρεί μόνο αυτό και να μπορεί να εγκρίνει την αύξηση, εάν αυτή δικαιολογείται.
Τι δείχνει η διεθνής εμπειρία
Παρόμοια μοντέλα εφαρμόζονται ήδη σε άλλες χώρες. Στη Γαλλία, σε πόλεις όπως το Παρίσι, λειτουργούν ζώνες αυξημένης στεγαστικής πίεσης όπου τα ενοίκια υπόκεινται σε ανώτατα όρια και συνδέονται με δείκτες αναφοράς. Στον Καναδά, επαρχίες όπως το Οντάριο εφαρμόζουν πλαφόν στις ετήσιες αυξήσεις, ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική σταθερότητα χωρίς να ακυρώνεται η λειτουργία της αγοράς.
Η Κύπρος δεν χρειάζεται να ανακαλύψει τον τροχό. Μπορεί να προσαρμόσει δοκιμασμένες πρακτικές στα δικά της δεδομένα.
Ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή
Η πρόταση αυτή δεν στρέφεται εναντίον των επενδύσεων ούτε των ιδιοκτητών. Δεν παγώνει την αγορά και δεν δημιουργεί μόνιμες δεσμεύσεις.
Αντίθετα, εισάγει κανόνες λογικής και προβλεψιμότητας, που ωφελούν τόσο τους ενοικιαστές όσο και την ίδια την αγορά ακινήτων. Επειδή ο ενοικιαστής θα μπορείς να προσαρμοστεί και να χρησιμοποιεί το ακίνητο περισσότερο χρόνο και ο Ιδιοκτήτης δεν θα τρέχει να ψάχνει για νέο ενοικιαστή.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι αν θα προστατεύσουμε τους ενοικιαστές ή αν θα στηρίξουμε την αγορά. Η πρόκληση είναι να κάνουμε και τα δύο. Να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη δεν δημιουργεί αποκλεισμούς και ότι η στέγη παραμένει προσιτή για όσους εργάζονται και ζουν σε αυτή τη χώρα.
Η στέγη ως θεμέλιο αξιοπρέπειας
Γιατί η στέγαση δεν μπορεί να είναι παιχνίδι ταχύτητας της αγοράς εις βάρος της κοινωνίας. Πρέπει να αποτελεί θεμέλιο σταθερότητας, αξιοπρέπειας και κοινωνικής συνοχής.
Η Κύπρος μπορεί να αποκτήσει μια πιο ισορροπημένη και ανθρώπινη αγορά ενοικίων. Αυτό δεν είναι ιδεολογική σύγκρουση. Είναι όμως πολιτική επιλογή.