Το πρόβλημα
Στην Κύπρο, ο ιδιοκτήτης μπορεί να αυξάνει το ενοίκιο κάθε δύο χρόνια. Σε περιοχές υψηλής ζήτησης –όπως η Λευκωσία, η Λεμεσός και συγκεκριμένες παραθαλάσσιες ζώνες– η συχνότητα και το ύψος αυτών των αυξήσεων έχουν δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στα νοικοκυριά:
- υψηλότερα ενοίκια
- μειωμένη πρόσβαση σε κατοικία
- κοινωνικός αποκλεισμός
- οικονομική ανασφάλεια
Πολλοί ενοικιαστές ζουν με μόνιμη ανασφάλεια, χωρίς σταθερότητα και χωρίς διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στις διαδοχικές ανατιμήσεις.
Η πρόταση
Προτείνεται η θέσπιση ζωνών υψηλής στεγαστικής ζήτησης στις οποίες:
- Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό αύξησης ενοικίου θα μειώνεται σημαντικά, ώστε να προστατεύονται οι ενοικιαστές από δυσανάλογες επιβαρύνσεις.
- Η υποχρεωτική περίοδος σταθερότητας θα επεκτείνεται πέραν των τεσσάρων ετών, π.χ. σε τρία ή τέσσερα έτη ανάμεσα στις αυξήσεις, για να διασφαλίζεται η προβλεψιμότητα.
Με άλλα λόγια: μικρότερο ποσοστό αύξησης και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ανάμεσα στις αυξήσεις
Πώς εφαρμόζεται στην πράξη
Χαρτογράφηση περιοχών υψηλής ζήτησης
Με βάση πληθυσμιακή πίεση, τιμές κατοικιών, ζήτηση ενοικίασης και ποσοστά διαθεσιμότητας. Οι περιοχές ορίζονται με διαφάνεια και αναθεωρούνται ανά διετία.
Νέο πλαφόν αύξησης
Το ανώτατο ποσοστό αύξησης θα καθορίζεται χαμηλότερα από το ισχύον στις περιοχές υψηλής ζήτησης, περιορίζοντας τις αυτόματες ανατιμήσεις χωρίς επενδύσεις ή αναβαθμίσεις του ακινήτου.
Επέκταση περιόδου σταθερότητας
Στις συγκεκριμένες ζώνες: τα ενοίκια δεν μπορούν να αυξηθούν πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια από την τελευταία αύξηση, με εξαίρεση σοβαρές ανακαινίσεις ή ενεργειακές αναβαθμίσεις που δικαιολογούν μεταβολή.
Σύνδεση με ποιότητα και ενεργειακή αναβάθμιση
Μεγαλύτερες αυξήσεις θα επιτρέπονται μόνο όταν το ακίνητο αναβαθμίζεται ουσιαστικά, όχι όταν απλώς αλλάζει ενοικιαστής.
Οφέλη
- Μείωση οικονομικής πίεσης στα νοικοκυριά
- Αύξηση σταθερότητας και προβλεψιμότητας
- Περιορισμός εξωπραγματικών αυξήσεων
- Λιγότερες εξαναγκαστικές μετακομίσεις
- Προώθηση επενδύσεων στην ποιότητα ακινήτων, όχι στην κερδοσκοπία
Τι δεν κάνει η πρόταση
- Δεν παγώνει τις τιμές
- Δεν τιμωρεί τους ιδιοκτήτες
- Δεν καταργεί δικαιώματα ιδιοκτησίας
- Δεν αποθαρρύνει επενδύσεις
Αντίθετα, διασφαλίζει όρια λογικής, ισορροπίας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Παραδείγματα
Γαλλία – Ρυθμιζόμενες ζώνες (Zones tendues): Σε ορισμένες πόλεις της Γαλλίας, συμπεριλαμβανομένου του Παρισιού, υπάρχει νομικό πλαίσιο που ορίζει “tight zones” (στενές ζώνες) όπου εφαρμόζονται ειδικοί κανόνες για τα ενοίκια:
- Το ενοίκιο κατά τη συμφωνία νέας μίσθωσης ή κατά ανανέωση υπόκειται σε ανώτατα όρια και αναφορά σε δείκτες αναφοράς, ώστε να αποφεύγονται υπερβολικές αυξήσεις.
- Επίσης συνδέονται με ενεργειακά κριτήρια και απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για να προστατεύονται οι ένοικοι.
Καναδάς – Περιορισμός ετήσιων αυξήσεων: Σε επαρχίες του Καναδά (π.χ. Οντάριο) ισχύουν ρυθμίσεις που θέτουν ανώτατο όριο αυξήσεων ενοικίων για κατοικίες:
- Ο νόμος προβλέπει ότι δεν μπορούν να αυξάνονται τα ενοίκια περισσότερα από ένα ποσοστό (π.χ. 2,5% ετησίως) ή και χαμηλότερο που καθορίζεται από αρμόδιο υπουργό.
Καταληκτικό μήνυμα
Δεν είναι βιώσιμο τα ενοίκια να αυξάνονται πιο γρήγορα από τους μισθούς. Δεν είναι λογικό μια οικογένεια να μην ξέρει αν θα μπορεί να μένει στο σπίτι της σε δύο χρόνια. Με αυτή την πρόταση, προσφέρουμε σταθερότητα στους ενοικιαστές, προβλεψιμότητα στην αγορά και αξιοπρέπεια στην καθημερινότητα.
Η στέγαση δεν μπορεί να λειτουργεί ως παιχνίδι ταχύτητας της αγοράς εις βάρος της κοινωνίας. Πρέπει να είναι προσιτή και σχετικά σταθερή για όλους.
Δήλωση
Η ασφάλεια στη στέγη δεν μπορεί να εξαρτάται από απρόβλεπτες αυξήσεις ενοικίων. Σήμερα, ιδιαίτερα στις περιοχές υψηλής ζήτησης, πολλοί ενοικιαστές ζουν με την ανησυχία ότι κάθε δύο χρόνια θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξήσεις που υπερβαίνουν τις δυνατότητές τους. Αυτό δεν είναι υγιής αγορά. Είναι κοινωνική πίεση χωρίς διέξοδο.
Με την πρόταση για περιορισμό του ποσοστού αύξησης ενοικίων και παράταση του χρόνου ανάμεσα στις αυξήσεις, θέτουμε σαφή όρια και δημιουργούμε ένα πιο σταθερό, προβλέψιμο περιβάλλον για νοικοκυριά και νέους εργαζόμενους. Δίνουμε στις οικογένειες τον χρόνο και την ασφάλεια που χρειάζονται για να οργανώσουν τη ζωή τους χωρίς φόβο και αβεβαιότητα.
Η στέγαση είναι βασική ανάγκη και δεν μπορεί να μετατρέπεται σε διαρκή πηγή άγχους. Με αυτή την πολιτική πρόταση, κάνουμε ένα βήμα προς μια πιο δίκαιη, ισορροπημένη και ανθρώπινη αγορά ενοικίων στην Κύπρο.